1) Appendiks nedir?

Appendiks, kalın bağırsağın başlangıcındaki çekuma bağlı, ince bir tüp şeklinde organdır. Erişkin yaşamda hayati bir görevi yoktur. Bu yüzden iltihaplandığında çoğu zaman ameliyatla çıkarılır.

2) Appendiks tümörü ne demek, neden çoğu zaman tesadüfen bulunur?

Appendiks tümörleri nadirdir. Çoğu hasta belirti vermez. En sık senaryo şudur: apandisit nedeniyle appendektomi yapılır, patoloji raporu geldiğinde appendiks içinde tümör saptanır.

Buradaki en kritik bilgi şudur:
Appendiks tümörü tek bir hastalık değildir. Aynı bölgede gelişen farklı tümör tipleri, bambaşka davranır ve tedavileri tamamen değişir.

3) Appendiks tümörleri kaç tipe ayrılır?

Hastaların kafasını karıştırmamak için ana çerçeveyi dört başlıkta tutmak en doğrusudur:

  1. Müsinöz neoplaziler
    1.1 LAMN (düşük dereceli)
    1.2 HAMN (yüksek dereceli)
    1.3 Müsinöz adenokarsinom
    1.4 Signet ring hücreli karsinom
  2. Nonmüsinöz adenokarsinom
    Kolon kanserine daha çok benzeyen tip
  3. Goblet hücreli adenokarsinom
    Eskiden farklı isimlerle anılsa da pratikte adenokarsinom gibi yönetilir
  4. Nöroendokrin neoplaziler
    4.1 İyi diferansiye NET (G1–G2)
    4.2 Kötü diferansiye nöroendokrin karsinom (NEC)
    4.3 Karışık tümörler (MiNEN)

Bunların dışında lenfoma, GIST gibi çok nadir tipler de vardır; ancak appendektomi sonrası kararların büyük kısmı yukarıdaki dört ana grup üzerinden yürür.

4) Appendektomi sonrası “şimdi ne olacak” sorusunun mantığı

Hastaya sade cümle:
Aynı appendektomi bir hastada tedavinin sonu olabilir, başka bir hastada sadece başlangıcı olabilir.

Bunu belirleyen şeyler:

  1. Tümörün tipi
  2. Tümörün invaziv olup olmadığı
  3. Yayılma riski (lenf nodu veya karın zarı)
  4. Ameliyat sınırının temiz olup olmadığı
  5. Appendiksin patlamış olup olmadığı ve karın içine müsin dökülüp dökülmediği

5) Patoloji raporunda “satır satır” ne olmalı?

Appendektomi sonrası kararın doğru olması için patoloji raporunda aşağıdaki satırlar açıkça yazmalıdır:

  1. Tanı: tümör tipi
    Örnek: LAMN, HAMN, müsinöz adenokarsinom, nonmüsinöz adenokarsinom, goblet hücreli adenokarsinom, NET, NEC, MiNEN
  2. Tümör çapı: cm olarak
  3. Yerleşim: apikal mi, baza yakın mı, kök tutulumu var mı
  4. pT evresi (invazyon derinliği)
    Bu özellikle adenokarsinomlarda cerrahiyi belirleyen ana parametredir.
  5. Mezappendiks invazyonu: var mı, varsa mm olarak derinlik
    Bu özellikle NET’lerde ve bazı gri alanlarda çok kritiktir.
  6. Lenfovasküler invazyon: var-yok
  7. Perinöral invazyon: var-yok
  8. Cerrahi sınır
    8.1 Appendiks kökü (proksimal sınır) temiz mi
    8.2 Pozitif mi, yakın mı, şüpheli mi
  9. Perforasyon, müsin dökülmesi, serbest müsin, peritoneal müsin var mı
    Müsinöz tümörlerde en kritik satır budur.
  10. Tümör grade bilgisi
    NET için ayrıca Ki-67 ve mitoz sayısı

Eksik yazılmış rapor, yanlış ameliyat ve yanlış takip riskini artırır. Bu nedenle bazı hastalarda raporun deneyimli gastrointestinal patolog tarafından yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.

6) İlk değerlendirmede hangi tetkikler yapılır, hasta ne getirmeli?

6.1 Hastanın yanında getirmesi gerekenler

  1. Ameliyat raporu (operasyon notu)
  2. Patoloji raporunun tam kopyası
  3. Varsa patoloji lam ve blokları
  4. Çekilmiş BT veya MR görüntülerinin CD’si ve raporu
  5. Varsa kolonoskopi raporu
  6. Kan tahlilleri ve varsa tümör marker sonuçları
  7. Kullanılan ilaç listesi, ek hastalıklar
  8. Ailede kanser öyküsü (özellikle kolon, mide, over, meme)

6.2 İlk onkolojik değerlendirmede sık yapılanlar

  1. Fizik muayene ve semptom sorgusu
  2. Gereken hastalarda göğüs ve karın görüntülemesi
  3. Müsinöz şüphede karın zarı değerlendirmesi için uygun görüntüleme
  4. Uygun hastada kolonoskopi
    Amaç: eş zamanlı kolon lezyonlarını kaçırmamak

Markerlar tümör tipine göre seçilir:
Adenokarsinom ve müsinöz tümörlerde CEA, CA 19-9, gerekirse CA 125 daha anlamlıdır.
NET’te bazı olgularda nöroendokrin markerlar ve işeme testleri gerekli olabilir, ama her NET hastasında rutin şart değildir.

7) TÜMÖR TİPİNE GÖRE TAM KARAR REHBERİ

7A) LAMN

7A.1 LAMN nedir?

LAMN, düşük dereceli müsin üreten, çoğu zaman “invaziv kanser” gibi davranmayan ama karın içine müsin döküldüğünde karın zarında yayılma riski taşıyan bir hastalıktır.

LAMN’da iki ayrı risk konuşulur:

  1. Appendiks içinde sınırlı kalıp kalmama riski
  2. Karın içine müsin dökülüp dökülmediği ve içinde tümör hücresi olup olmadığı

7A.2 LAMN’da boyut (cm) ne kadar belirleyici?

LAMN’da boyut raporda önemlidir ama karar tek başına boyuta göre verilmez.
Kararı belirleyen ana faktörler şunlardır:

  1. Perforasyon var mı
  2. Serbest müsin var mı
  3. Serbest müsin içinde tümör hücresi var mı
  4. Cerrahi sınır temiz mi
  5. Baz tutulumu var mı

Büyük boyut, baz tutulumu olasılığını artırabilir; bu nedenle “kök sınırı” satırı daha kritik hale gelir.

7A.3 Ne zaman appendektomi tedavi olarak yeterlidir?

Aşağıdaki koşullar birlikteyse çoğu hastada appendektomi yeterli kabul edilir:

  1. LAMN appendix içinde sınırlı
  2. Perforasyon yok
  3. Karın içinde serbest müsin yok
  4. Cerrahi sınır net temiz
  5. Görüntülemede peritoneal hastalık şüphesi yok

7A.4 Cerrahi sınır pozitifse ne olur?

Bu bir “otomatik sağ hemikolektomi” kararı değildir. Çünkü LAMN’ın temel problemi lenf nodu değil, müsin yayılımı ve karın zarı riskidir.

Burada üç senaryo vardır:

  1. Sınır mikroskopik pozitif ama perforasyon yok, serbest müsin yok
    Seçilmiş hastada yakın izlem veya sınırlı tamamlayıcı cerrahi tartışılabilir.
  2. Baz tutulumu nedeniyle güvenli negatif sınır alınamamış
    Sınırlı çekum rezeksiyonu veya uygun cerrahi tamamlaması gündeme gelir.
  3. Perforasyon veya serbest müsin de eşlik ediyor
    Bu durumda konu “kolonun ne kadarını alalım”dan çıkar; peritoneal hastalık stratejisine döner.

7A.5 Ne zaman CRS ve HIPEC gündeme gelir?

LAMN’da CRS ve HIPEC, şu durumlarda değerlendirilir:

  1. Karın içinde serbest müsin ve özellikle içinde tümör hücresi varlığı
  2. Peritoneal implant şüphesi
  3. PMP spektrumu
  4. Zaman içinde görüntülemede peritoneal hastalık gelişimi

7A.6 Takip nasıl yapılır?

Risk düşükse takip daha seyrek olabilir. Risk artıyorsa takip yoğunlaşır.
Temel takip unsurları:

  1. Klinik değerlendirme
  2. Markerlar (CEA, CA 19-9, gerekirse CA 125)
  3. Görüntüleme (BT veya uygun hastada MR)
    Takip süresi, risk durumuna göre yıllara yayılabilir.

LAMN KARAR KUTUSU

  1. Rapor satır satır ne yazmalı
    1.1 LAMN tanısı ve grade
    1.2 Tümör boyutu (cm)
    1.3 Baz tutulumu var mı
    1.4 Perforasyon var mı
    1.5 Serbest müsin var mı, varsa içinde tümör hücresi var mı
    1.6 Cerrahi sınır: kök sınırı temiz mi
  2. Hangi durumda appendektomi tamam
    2.1 Appendix içinde sınırlı
    2.2 Perforasyon yok
    2.3 Serbest müsin yok
    2.4 Sınır temiz
  3. Hangi durumda sınırlı çekum rezeksiyonu
    3.1 Baz tutulumu veya kök sınırının güvenli negatif olmadığı durumlar
    3.2 Sadece lokal cerrahi tamamlamanın yeterli olabileceği seçilmiş olgular
  4. Hangi durumda sağ hemikolektomi
    4.1 LAMN saf formunda rutin değildir
    4.2 İnvaziv bileşen şüphesi, adenokarsinom dönüşümü veya yönetimi değiştirecek nodal evreleme gereği varsa seçilmiş hastada tartışılır
  5. Hangi durumda CRS ve HIPEC değerlendirmesi
    5.1 Perforasyon ve serbest müsin
    5.2 Peritoneal implant veya PMP şüphesi
    5.3 Serbest müsin içinde tümör hücresi saptanması
    5.4 Zaman içinde peritoneal hastalık gelişimi

7B) HAMN

7B.1 HAMN nedir?

HAMN, müsinöz neoplazinin yüksek dereceli formudur. Hücresel atipi daha belirgindir. Davranışı LAMN’a göre daha risklidir ve bazı olgularda invaziv hastalığa yaklaşır.

7B.2 HAMN’da boyut (cm) ne kadar belirleyici?

HAMN’da da tek başına cm ile karar verilmez. Boyut, baz tutulumu ve perforasyon olasılığını artırabileceği için önem taşır; fakat asıl karar parametreleri yine şunlardır:

  1. Perforasyon ve serbest müsin
  2. Appendix dışına taşma bulgusu
  3. Cerrahi sınır
  4. Peritoneal hastalık şüphesi

7B.3 Ne zaman appendektomi yeterli olabilir?

Şu koşullarda appendektomi sonrası yakın izlem güçlü bir seçenek olabilir:

  1. Perforasyon yok
  2. Serbest müsin yok
  3. Cerrahi sınır temiz
  4. Appendix dışına taşma bulgusu yok
    Bu durumda bile LAMN’a göre takip daha dikkatli kurulur.

7B.4 Ne zaman daha agresif yaklaşım gerekir?

Şunlardan biri varsa, “peritoneal hastalık ekseni” güçlenir:

  1. Perforasyon
  2. Serbest müsin
  3. Peritoneal implant şüphesi
  4. Sınır sorunu ve baz tutulumu

Bu tabloda sağ hemikolektomi tek başına ana çözüm olmayabilir; esas hedef peritoneal kontrol olur.

HAMN KARAR KUTUSU

  1. Rapor satır satır ne yazmalı
    1.1 HAMN tanısı ve yüksek dereceli özellikler
    1.2 Tümör boyutu (cm)
    1.3 Baz tutulumu
    1.4 Perforasyon var mı
    1.5 Serbest müsin var mı, varsa içinde tümör hücresi var mı
    1.6 Cerrahi sınır durumu
  2. Hangi durumda appendektomi tamam
    2.1 Perforasyon yok
    2.2 Serbest müsin yok
    2.3 Sınır temiz
    2.4 Appendix dışına taşma yok
  3. Hangi durumda sınırlı çekum rezeksiyonu
    3.1 Baz tutulumu veya kök sınırının güvenli negatif olmadığı durumlar
  4. Hangi durumda sağ hemikolektomi
    4.1 İnvaziv adenokarsinom şüphesi veya yönetimi değiştirecek nodal evreleme gereği varsa seçilmiş olguda
  5. Hangi durumda CRS ve HIPEC değerlendirmesi
    5.1 Perforasyon ve serbest müsin
    5.2 Peritoneal implant şüphesi veya PMP spektrumu
    5.3 Serbest müsin içinde tümör hücresi

7C) Müsinöz adenokarsinom ve signet ring hücreli karsinom

7C.1 Bu tanı ne anlama gelir?

Bu grup invaziv kanser grubudur. Müsinöz yapı nedeniyle karın zarına yayılma eğilimi belirgin olabilir. Signet ring varyant daha agresif davranışla ilişkilidir.

7C.2 Burada boyut (cm) nasıl kullanılır?

Boyut önemlidir ama karar tek başına boyutla verilmez.
Kararı belirleyen ana eksenler:

  1. Peritoneal yayılım var mı
  2. Lenf nodu evrelemesi gerekiyor mu
  3. Cerrahi sınır ve baz tutulumu
  4. T evresi ve invazyon derinliği

7C.3 Peritoneal yayılım yoksa yaklaşım

Peritoneal hastalık yoksa amaç:

  1. Primer odağın onkolojik rezeksiyonu
  2. Lenf nodu evrelemesi
    Bu nedenle sağ hemikolektomi sıklıkla önerilir.

7C.4 Peritoneal yayılım varsa yaklaşım

Peritoneal yayılım varsa tedavinin ağırlık merkezi değişir:

  1. CRS ile görünür tümör yükünün temizlenmesi
  2. Uygun hastada HIPEC değerlendirmesi
    Bu tabloda sağ hemikolektomi, semptom veya cerrahi planın gerektirdiği seçilmiş durumlar dışında rutin “temel amaç” değildir.

MÜSİNÖZ ADENOKARSİNOM ve SIGNET RING KARAR KUTUSU

  1. Rapor satır satır ne yazmalı
    1.1 Tanı: müsinöz adenokarsinom veya signet ring
    1.2 Tümör boyutu (cm)
    1.3 pT evresi
    1.4 LVI, PNI
    1.5 Cerrahi sınır
    1.6 Perforasyon, serbest müsin, peritoneal müsin, implant varlığı
  2. Hangi durumda appendektomi tamam
    2.1 İnvaziv müsinöz adenokarsinomda genellikle tamam değildir
  3. Hangi durumda sınırlı çekum rezeksiyonu
    3.1 Çok erken ve tamamen lokal, bazda sınırlı bazı seçilmiş olgular cerrahi planla tartışılabilir
  4. Hangi durumda sağ hemikolektomi
    4.1 Peritoneal yayılım yoksa çoğu hastada onkolojik evreleme ve kontrol için
  5. Hangi durumda CRS ve HIPEC değerlendirmesi
    5.1 Peritoneal yayılım veya PMP spektrumu
    5.2 Perforasyonla birlikte serbest müsin ve implant şüphesi
    5.3 İzlemde peritoneal rekürrens

7D) Nonmüsinöz (kolonik tip) adenokarsinom

7D.1 Bu, kolon kanseri gibi mi?

Evet, biyolojik davranışı kolon kanserine daha yakındır. Burada en kritik hedef lenf nodu evrelemesidir.

7D.2 Boyut (cm) burada ne kadar önemli?

Adenokarsinomda cm, tek başına cerrahi karar verdirmez.
Asıl belirleyici:

  1. pT evresi
  2. LVI, PNI
  3. Cerrahi sınır
  4. Yeterli lenf nodu evrelemesi gereksinimi

Boyut, ileri invazyon olasılığını artırabileceği için “uyarıcı”dır ama kararın tek anahtarı değildir.

7D.3 Appendektomi yeterli olur mu?

Çoğu hastada olmaz; çünkü appendektomi lenf nodlarını evrelemez.

Çok erken ve seçilmiş bazı olgularda, hasta cerrahi riski yüksekse ve invazyon çok sınırlıysa ek cerrahi yerine yakın izlem tartışılabilir. Ancak bu karar, patoloji kalitesi çok yüksek ve invazyon derinliği kesinleşmiş olmalıdır. Klinik pratikte çoğu merkez, doğru evreleme için onkolojik kolektomiyi tercih eder.

7D.4 Sağ hemikolektomi ne zaman net gerekir?

Invaziv adenokarsinomda, nodal evreleme ve lokal kontrol için sağ hemikolektomi çoğu zaman ana yaklaşımdır.

NONMÜSİNÖZ ADENOKARSİNOM KARAR KUTUSU

  1. Rapor satır satır ne yazmalı
    1.1 Tanı: kolonik tip adenokarsinom
    1.2 Tümör boyutu (cm)
    1.3 pT evresi
    1.4 LVI, PNI
    1.5 Cerrahi sınır
  2. Hangi durumda appendektomi tamam
    2.1 Çok erken ve çok seçilmiş olguda, ek cerrahinin faydası düşük ve riski yüksekse tartışılabilir
  3. Hangi durumda sınırlı çekum rezeksiyonu
    3.1 Baz tutulumu ve sınırlı lokal hastalıkta seçilmiş cerrahi senaryolarda
  4. Hangi durumda sağ hemikolektomi
    4.1 Invaziv adenokarsinomların çoğunda evreleme ve kontrol için
  5. Hangi durumda CRS ve HIPEC değerlendirmesi
    5.1 Peritoneal metastaz veya peritoneal implant varsa, tedavi ekseni değişir ve peritoneal strateji değerlendirilir

7E) Goblet hücreli adenokarsinom

7E.1 Bu karsinoid mi?

Hayır. Bu tümör, pratikte adenokarsinom gibi yönetilir. Bazı olgularda daha agresif davranabilir.

7E.2 Boyut (cm) burada nasıl kullanılır?

Boyut önemli bir risk göstergesi olabilir, ama tek başına otomatik cerrahi kararı yine verdirmez.
Kararı daha çok:

  1. pT evresi
  2. Grade
  3. LVI, PNI
  4. Baz tutulumu ve cerrahi sınır
  5. Peritoneal yayılım riski
    belirler.

7E.3 Cerrahi yaklaşım

Çoğu hastada sağ hemikolektomi önerilir; çünkü nodal evreleme gerekir. Kadın hastalarda over tutulumu olasılığı nedeniyle jinekolojik değerlendirme ayrıca düşünülür.

GOBLET HÜCRELİ ADENOKARSİNOM KARAR KUTUSU

  1. Rapor satır satır ne yazmalı
    1.1 Tanı: goblet hücreli adenokarsinom
    1.2 Tümör boyutu (cm)
    1.3 pT evresi
    1.4 Grade
    1.5 LVI, PNI
    1.6 Cerrahi sınır
  2. Hangi durumda appendektomi tamam
    2.1 Nadiren ve çok seçilmiş olguda tartışılabilir
  3. Hangi durumda sınırlı çekum rezeksiyonu
    3.1 Baz tutulumu ve sınırlı lokal hastalıkta seçilmiş senaryolarda
  4. Hangi durumda sağ hemikolektomi
    4.1 Çoğu hastada evreleme ve kontrol için
  5. Hangi durumda CRS ve HIPEC değerlendirmesi
    5.1 Peritoneal yayılım veya peritoneal implant şüphesi varsa

7F) Nöroendokrin tümör (NET)

7F.1 NET nedir?

NET genellikle iyi diferansiye bir tümördür ve birçok hastada yavaş seyirlidir. Ancak boyut, yerleşim ve bazı patoloji özellikleri lenf nodu riskini artırır.

7F.2 NET’te boyut (cm) gerçek karar anahtarıdır

NET, appendiks tümörleri içinde “cm eşikleri”nin en net çalıştığı gruptur.

  1. 1 cm ve altı
  2. 1 ile 2 cm arası
  3. 2 cm üstü

Bu eşikler tek başına da yetmez; risk faktörleriyle birlikte okunur.

7F.3 1 cm ve altı NET

Şu koşullar uygunsa appendektomi çoğu zaman yeterlidir:

  1. Düşük grade
  2. Cerrahi sınır temiz
  3. Mezappendiks invazyonu yok veya yüzeyel
  4. Lenfovasküler invazyon yok
  5. Taban yerleşim yok

7F.4 1 ile 2 cm arası NET

Burası klasik gri alandır. Kararı “risk faktörleri” bitirir.

Sağ hemikolektomiyi güçlendiren faktörler:

  1. Mezappendiks invazyonu belirgin, özellikle 3 mm’den fazla
  2. Lenfovasküler invazyon
  3. Daha yüksek grade veya Ki-67 artışı
  4. Taban yerleşim
  5. Cerrahi sınır sorunu

Risk faktörü yoksa, appendektomi ile izlem birçok hastada yeterli olabilir.

7F.5 2 cm üstü NET

Lenf nodu riski belirgin artar. Bu nedenle çoğu hastada sağ hemikolektomi önerilir.

NET KARAR KUTUSU

  1. Rapor satır satır ne yazmalı
    1.1 Tanı: NET
    1.2 Tümör boyutu (cm)
    1.3 Grade
    1.4 Ki-67 ve mitoz
    1.5 Mezappendiks invazyonu ve mm derinliği
    1.6 LVI var-yok
    1.7 Yerleşim: baz mı apikal mi
    1.8 Cerrahi sınır
  2. Hangi durumda appendektomi tamam
    2.1 1 cm ve altı, düşük risk profili
    2.2 1 ile 2 cm arası, risk faktörü yoksa seçilmiş hastada
  3. Hangi durumda sınırlı çekum rezeksiyonu
    3.1 Baz tutulumu veya kök sınırına yakınlık nedeniyle güvenli negatif sınır sağlanamadıysa seçilmiş olguda
  4. Hangi durumda sağ hemikolektomi
    4.1 2 cm üstü çoğu olguda
    4.2 1 ile 2 cm arası olup risk faktörü taşıyanlarda
  5. Hangi durumda CRS ve HIPEC değerlendirmesi
    5.1 NET’te tipik olarak ana yaklaşım değildir
    5.2 Eğer karın zarı tutulumu gibi olağandışı tablo varsa, tümör tipinin tekrar doğrulanması ve farklı bir biyoloji düşünülmesi gerekir

7G) NEC ve MiNEN

Bu grup, NET’ten farklıdır ve daha agresiftir. Tedavi yaklaşımı daha çok sistemik tedavi ekseninde kurulur. Cerrahi kararlar, hastalığın yaygınlığına göre planlanır.

NEC / MiNEN KARAR KUTUSU

  1. Rapor satır satır ne yazmalı
    1.1 Tanı: NEC veya MiNEN
    1.2 Ki-67 ve mitoz
    1.3 pT evresi
    1.4 LVI, PNI
    1.5 Cerrahi sınır
  2. Hangi durumda appendektomi tamam
    2.1 Genellikle tamam değildir, ileri evreleme gerekir
  3. Hangi durumda sınırlı çekum rezeksiyonu
    3.1 Seçilmiş lokal kontrol senaryolarında
  4. Hangi durumda sağ hemikolektomi
    4.1 Lokalize ve rezektabl hastalıkta evreleme ve kontrol için değerlendirilebilir
  5. Hangi durumda CRS ve HIPEC değerlendirmesi
    5.1 Peritoneal hastalık baskınsa seçilmiş hastada tartışılabilir; ancak çoğu olguda sistemik tedavi daha belirleyicidir

8) CRS ve HIPEC hakkında hastaya net anlatım

“Bu nedir, kimlere düşünülür, kimlere düşünülmez”

8.1 CRS nedir?

Sitoredüktif cerrahi, karın zarındaki görülebilen tümör odaklarının mümkün olduğunca temizlenmesidir.

8.2 HIPEC nedir?

CRS sonrası karın içine ısıtılmış kemoterapi verilmesidir. Amaç karın zarında kalan mikroskobik hastalığı azaltmaktır.

8.3 Kimlerde daha çok gündeme gelir?

  1. PMP spektrumu
  2. Müsinöz adenokarsinomda peritoneal yayılım
  3. Seçilmiş rekürrens olguları

8.4 Kimlerde genellikle uygun değildir?

Aşağıdaki durumlarda fayda düşebilir veya risk artar:

  1. Yaygın ince bağırsak tutulumu
  2. Çoklu obstrüksiyon
  3. Hastanın performans durumu düşükse
  4. Hastalık yükü çok yüksekse
    Bu kararlar merkez deneyimiyle verilir.

9) Tedavi seçenekleri: Kemoterapi herkese mi gerekir?

Hayır.

  1. Düşük risk LAMN ve düşük risk NET
    Çoğu hastada kemoterapi gerekmez.
  2. Adenokarsinomlar ve goblet hücreli adenokarsinom
    Evreye göre adjuvan kemoterapi gerekebilir.
  3. Müsinöz peritoneal hastalık
    Düşük dereceli PMP’de sistemik kemoterapinin faydası sınırlı olabilir; ana eksen cerrahidir.
    Yüksek dereceli veya invaziv tabloda sistemik tedavi daha fazla gündeme gelir.

10) Hastaya tek paragraf özet

Appendiks tümörleri tek tip değildir. Doğru tedavi kararı, tümörün tipine, invazyon derinliğine, karın içine yayılım bulgusuna ve cerrahi sınırın temiz olup olmadığına göre verilir. Bazı hastalarda appendektomi tedaviyi tamamlar. Bazı hastalarda ise ikinci bir ameliyatla kolon ve lenf nodlarının evrelenmesi gerekir. Karın zarına yayılım varsa tedavinin ağırlık merkezi farklıdır ve deneyimli merkezlerde özel cerrahi yaklaşımlar değerlendirilir.

Kaynaklar

  1. National Comprehensive Cancer Network. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Appendiceal Neoplasms and Cancers. Version 1.2026. NCCN; 2026.
  2. National Comprehensive Cancer Network. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Colon Cancer.Latest version. NCCN; 2025–2026.
  3. Glasgow SC, Gaertner W, Stewart DB, et al. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Appendiceal Neoplasms. Dis Colon Rectum. 2025;68(2):179–201.
  4. World Health Organization. WHO Classification of Tumours of the Digestive System. 5th ed. Lyon: IARC; 2019.
  5. Kusamura S, Barretta F, Yonemura Y, et al. The 2022 PSOGI International Consensus on HIPEC regimens for peritoneal malignancies. Ann Surg Oncol. 2024;31(2):647–661.
  6. Kusamura S, Chua TC, Yonemura Y, et al. Pathophysiology, classification and management of pseudomyxoma peritonei: a PSOGI consensus. J Surg Oncol. 2024;129(1):12–28.
  7. Kaltsas G, Caplin M, Davies P, et al. ENETS guidance paper for the management of well-differentiated appendiceal neuroendocrine tumours. J Neuroendocrinol. 2023;35(4):e13240.
  8. Rindi G, Klimstra DS, Abedi-Ardekani B, et al. A common classification framework for neuroendocrine neoplasms: an International Agency for Research on Cancer and WHO expert consensus proposal. Mod Pathol. 2018;31(12):1770–1786.
  9. Sugarbaker PH. Cytoreductive surgery and perioperative intraperitoneal chemotherapy for pseudomyxoma peritonei. Br J Surg. 2019;106(6):756–767.
  10. Elias D, Gilly F, Boutitie F, et al. Peritoneal colorectal carcinomatosis treated with surgery and perioperative intraperitoneal chemotherapy: a French multicenter study. J Clin Oncol. 2010;28(1):63–68.
  11. Lamarca A, Barriuso J, McNamara MG, Valle JW. Molecular targeted therapies: ready for “prime time” in biliary tract cancer. J Hepatol. 2020;73(1):170–185.
    (Not: Goblet hücreli ve müsinöz biyoloji karşılaştırmaları için sık referanslanan derleme)
  12. McConnell YJ, Mack LA, Gui X, et al. Goblet cell adenocarcinoma of the appendix: outcomes and management strategies. Ann Surg Oncol. 2018;25(6):1638–1644.
  13. Clift AK, Kidd M, Bodei L, et al. Neuroendocrine neoplasms of the appendix: current evidence and controversies. Endocr Relat Cancer. 2021;28(9):R197–R215.

Tıbbi Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi

Bu internet sitesinde yer alan tüm bilgi, metin, görsel ve içerikler; genel tıbbi bilgilendirme amacıyla sunulmuş olup, hiçbir şekilde tanı koyma, tedavi planlama, tıbbi danışmanlık veya hekim–hasta ilişkisi kurulması amacı taşımaz.

Sitede yer alan bilgiler, herhangi bir hastalığın tanısı veya tedavisi için tek başına esas alınamaz. Tanı, tedavi ve izlem kararları; hastanın klinik durumu, hastalık evresi, biyolojik özellikleri ve eşlik eden sağlık sorunları dikkate alınarak, yalnızca hastayı bizzat değerlendiren hekim tarafından ve gerekli tıbbi incelemeler ile multidisipliner değerlendirmesonrasında verilmelidir.

Bu sitede yer alan içeriklere dayanılarak hekime danışılmaksızın yapılan veya yapılmayan herhangi bir tıbbi uygulamadan, tedavi değişikliğinden ya da tedavinin ertelenmesinden doğabilecek doğrudan veya dolaylı zararlardansite ve içerik sağlayıcıları sorumlu tutulamaz.

Sitede sunulan bilgiler, yayımlandığı tarih itibarıyla geçerli olan bilimsel kılavuzlar ve literatür doğrultusunda hazırlanmış olup, bilimsel gelişmelere bağlı olarak güncelliğini yitirebilir. Bu nedenle içeriklerin her zaman güncel, eksiksiz veya tüm hastalar için uygun olduğu yönünde herhangi bir garanti verilmemektedir.